مطالعات مدیریت خدمات عمومی

چکیده

چکیده انقلاب‌های صنعتی در طول چهار قرن گذشته تمام جنبه‌های زندگی فردی، سازمانی و اجتماعی را در دنیا متحول نموده‌اند. انقلاب صنعتی چهارم با پیشرفت‌های خیره‌کننده فناوری، مرز میان دنیای فیزیکی و دیجیتال را محو نموده و گستردگی و عمق تغییرات ناشی از دگرگونی‌های فناورانه آن در کل سیستم‌های تولیدی، مدیریتی و حتی حکمرانی کاملاً مشهود است. فناوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات بر عملکرد مدیریت دولتی هم از منظر انجام عملیات داخلی سازمان‌های عمومی و هم در ارائه خدمات عمومی به شهروندان تأثیرات بسیاری داشته است. در این پژوهش با استفاده ازنظریه مطالعات اجتماعی علم و نظریه کنشگر-شبکه به بررسی نقش نوفناوری­های اطلاعات و ارتباطات در مدیریت دولتی کشورمان پرداخته و بدین منظور گروهی از کنشگرانی که با فناوری‌های نوین ارتباطات و اطلاعات در نظام مدیریت دولتی سروکار دارند با روش گلوله برفی انتخاب‌شده و طی مصاحبه‌های عمیق و نیمه ساختاریافته به تشریح مباحث پرداخته می‌شود.

چکیده خدمات عمومی از منظر جدید بر مشارکت شهروندان در فرایند حکمرانی تأکید دارد و وظیفه دولت در این مورد ایجاد فضای امن و مناسبی است که با زیرساخت‌های کارآمد، امکان مشارکت شهروندان را به‌طور مؤثر فراهم آورد. پیشرفت‌های حاصله در زمینه علم و تکنولوژی بستر مساعدی را برای همکاری متقابل بین دولت‌ها و جوامع ایجاد کرده است و از این طریق امکان تبادل خودکار اطلاعات بین سازمان‌ها و نظام‌های اجتماعی تسهیل شده است. یکی از واقعیت‌های جهان امروز، ظهور و گسترش سازمان‌های مجازی است. این سازمان‌ها توانسته‌اند از طریق شبکه‌های اطلاعاتی و ارتباطی، فراسوی مرزهای مکانی، زمانی و فرهنگی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، از ویژگی انعطاف‌پذیری برخوردار باشند و برای تحقق هدف‌های مشترک، به تبادل دانایی‌ها و مهارت‌های خود بپردازند. در حال حاضر کشورهای زیادی به ظرفیت و اهمیت سازمان‌های مجازی و همچنین به اثرات اجتماعی آن‌ها پی برده و ضرورت ایجاد و حمایت از آن‌ها را درک کرده‌اند. اداره مؤثر و کارآمد این سازمان‌ها مهارت‌های مدیریتی خاص و ویژه‌ای را می‌طلبد. در این مقاله از روش مرور سیستماتیک منابع موجود استفاده‌شده است. در پایان مقاله نیز راهکارهای عملی و پیشنهادهایی درباره موضوع ارائه‌شده‌اند.

چکیده خط‌مشی اصلاح اداری از دیرباز در ایران و دیگر کشورهای درحال‌توسعه موردتوجه بوده و هست. با توجه به انتقادهایی که بر برنامه‌های تحول اداری در ایران واردشده است، تدوین پایه نظری مناسب برای تحول اداری با رویکرد حکمرانی عمومی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است که هدف اصلی این پژوهش می‌باشد. جامعه آماری در این پژوهش 32 نفر از خبرگان رشته مدیریت است که ضمن تسلط به مباحث نظری مدیریت دولتی، کم‌وبیش از تجربه کاری در محیط‌های اداری نیز برخوردارند. نتایج به‌دست‌آمده از تحقیق نشان داد که برنامه‌های تحول اداری در ادوار گذشته چندان با حکمرانی عمومی هم‌تراز نیستند. همچنین، یافته‌های پژوهش نشان داد که دیدمان تلفیقی مدیریت ارزش‌های همگانی و متعالی از مقبولیت بیشتری بین خبرگان به‌عنوان دیدمان همسو با حکمرانی عمومی برخوردار است. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود سازمان متولی تحول در نظام اداری همسو با دیدمان تلفیقی تراز حکمرانی عمومی، در نقشه راه نظام اداری تجدیدنظر کرده و برنامه‌های توسعه اداری را متناسب با انتظارات و نیازهای مردم تدوین کند.

چکیده   در دهه‌های اخیر با گسترش تحولات عمیق فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، جنبش جدیدی در حاکمیت به منظور بهبود روابط بین مردم و حکومت تحت عنوان حکومت باز شکل گرفت. هدف این پژوهش، تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در دادة حاکمیتی باز است.برای این منظور در گام اول عناصر تشکیل­دهنده مشارکت شهروندان در دادة حاکمیتی باز از ادبیـات نظری (به روش مرور نظام­مند) و مصاحبه با خبرگان شناسـایی شـد. جامعه پژوهش را خبرگان سیاسی و اداری سازمان­های  زیرمجموعه وزارت کشور به تعداد 18 نفر تشکیل می­دهند. ابزار جمع آوری داده­ها مصاحبه و پرسشنامه است. با مرور جامع پیشینه پژوهش و نظرخواهی از خبرگان، تعداد 10عامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در دادة حاکمیتی باز شامل؛ ویژگی‌های شخصیتی، توانمندی‌های فردی و انگیزش درونی شهروندان، انگیزش بیرونی شهروندان، عوامل اقتصادی، عوامل سازمانی و حقوقی، کیفیت بستر داده حاکمیتی باز، کیفیت خدمات داده حاکمیتی باز، عوامل فرهنگی- اجتماعی، عوامل سیاسی و تحولات بین المللی، در قالب مدل ساختاری تفسیری شناسایی و سطح‌بندی گردید. نتایج نشان داد که تحقق مشارکت شهروندان در دادة حاکمیتی باز نمی‌تواند یک تصمیم اجرایی محض از سوی حاکمیت باشد، بلکه بایستی الزامات گوناگون سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سازمانی، فناوری و تحولات بین‌المللی مرتبط با هر یک از آن‌ها را احصا و مورد واکاوی قرار داد و در نهایت متناسب با آن در راستای منافع عمومی جامعه برنامه‌ریزی و اقدام نمود.

چکیده سازمان‌ها همواره با بحران‌های مختلفی روبه‌رو بوده و هستند. اجتناب از بعضی بحران‌ها ممکن نیست اما با مدیریت صحیح و مشارکت نیروهای خبره و به‌تبع آن تشکیل سرمایه اجتماعی بسیار قوی در سازمان می‌توان از پیامدهای این بحران ها کاست. این پژوهش به منظور طراحی مدل مدیریت بحران در سامانه های علمی با تمرکز بر سرمایه اجتماعی انجام شده و جایگاه مدیریت مشارکتی نیز در مدل تبیین گردیده است‏. پارادایم پژوهش اثبات‌گرایی است. ازنظر روش ‏جمع‌آوری داده‌ها، توصیفی - تحلیلی است. همچنین، ازلحاظ نوع و هدف ‏کاربردی و توسعه‌ای به شمار می‌رود. ‏ در پژوهش حاضر ‏ابتدا به شناسایی عناصر بااهمیت در مدیریت بحران با رویکرد فازی پرداخته شد که درمجموع شش عنصر تعیین گردید و سپس با به‌کارگیری تکنیک ISM مدل نهایی طراحی شد. جامعه آماری این پژوهش مشتمل بر کارشناسان و صاحب‌نظران دانشگاهی است. یافته‌های پژوهش دربرگیرندۀ مدل ISM در چهار سطح با توجه به روابط یک‌طرفه یا دوطرفه است. با توجه به ، تعاملات و ارتباطات شبکه‌ای و جو و فضای اعتماد آمیز کار بیشتر از دیگر عناصر بر مدیریت و کنترل بحران مؤثر است. در نازل‌ترین سطح، مدیریت مشارکتی قرارگرفته است و در بالاترین سطح، ارتباطات شبکه‌ای و ترویج هنجارها و ارزش‌های سازمانی جای می‌گیرد. هر چه عناصر در سطح بالاتری باشند، قدرت تحریک‌کنندگی کمتر و میزان وابستگی آن‌ها بیشتر می‌شود. ارتباطات شبکه‌ای و ترویج هنجارها و ارزش‌های سازمانی وابسته‌ترین عنصر مدل و مدیریت مشارکتی بانفوذترین عنصر مدل مطرح شد زیرا با توجه به نمودار قدرت و توان نفوذ و درجه وابستگی، مبنای مدل و منشأ دیگر عناصر می‌باشد و بر کلیه عناصر مدل اثرگذار و به‌عنوان قویی‌ترین عنصر در مدل مدیریت و کنترل بحران باید موردتوجه ویژه مدیران عالی قرار گیرد.

چکیده حکمرانی بر شبکه‌سازی ذینفعانی متعدد تأکید دارد که از سطوح مختلف و با اهدافی متفاوت گرد هم می‌آیند، این ترکیب از ذینفعان متعدد با اهداف و منافع متفاوت و یا گاه متعارض به چالش مهمی در شبکه حکمرانی تبدیل‌شده و منجر به پیدایش نظریه "فراحکمرانی" گردیده است. فراحکمرانی نوعی مدیریت موازنه قدرت توسط دولت در نظام حکمرانی باهدف تحقق ارزش و خدمات عمومی است. برابر این نظریه دولت‌ها با درجه بالاتری از نمایندگی شهروندان نسبت به سایر ذینفعان در فرایند مذاکرات و اعمال اراده در مسیر مدیریت جامعه مداخله نموده و به‌عنوان نماینده شهروندان از ارزش‌ها و خدمات عمومی پاسداری می‌نمایند. در این پژوهش با استفاده از روش فراترکیب 19 مقاله علمی پژوهشی فراحکمرانی از نشریات تخصصی مختلف موردمطالعه دقیق قرار گرفتند و درمجموع 20 کد در قالب سه مقوله چرایی؛ چیستی و چگونگی فراحکمرانی در مسیر حفظ و ارتقاء ارزش و خدمات عمومی احصاء و تشریح گردید.