مطالعات مدیریت خدمات عمومی

چکیده توجه به بعد ارزشها و تأثیر آن بر انتخابها، اجرا و نظارت در فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی محققان را به نقش ایدئولوژیها در این فرایند رهنمون می‌سازد. بررسی ایدئولوژی در ذیل مفهوم ایده/ارزشها در فرایند خط‌مشی‌گذاری در سده‌های اخیر به دلیل اثرات جریانهای افراطی ایدئولوژیک بر خط‌مشی‌های عمومی و پیامدهای آن رو به رشد بوده است لیکن به دلیل پیچیدگی و نبود ابزار کاربردی مناسب محققان مدیریت دولتی را از پرداختن به آن دور داشته است. در همین راستا در این تحقیق، نویسندگان ضمن تمرکز بر این سوال که کدام سیسم جامع ارزشی بر خط‌مشی‌های عمومی در حوزه آموزش عالی در ایران اثرگذارند به مطالعه نظامند تئوری- محور در مورد نقش ایدئولوژی در خط‌مشی‌گذاری عمومی پراخته و در نهایت دو چارچوب تحلیلی جهت سازماندهی عوامل اثرگذاری ایدئولوژی در خط‌مشی‌های عمومی در ایران به صورت أعم و درحوزه آموزش عالی به صورت أخص ارائه کرده و ضمن اخذ نظر گروهی از متخصصان این حوزه به روش دلفی به اصلاح و تکمیل آن پرداختند. . تحقیق در حوزه ایدئولوژی در خط‌مشی‌گذاری با استفاده از این ابزارها می‌تواند تحقیقات آینده را هدایت کند ضمن اینکه ابزاری عملی را برای محققان و سیاست‌گذارانی که مایل به کاهش اثرات منفی ایدئولوژیک و تقویت جایگزینهای آن هستند فراهم سازد.

چکیده خط‌مشی صنعتی فعال راهی است که اکثر کشورهای ثروتمند امروزی از طریق آن به رشد اقتصادی خود دست یافتند. با این حال، اثربخشی آن سال‌هاست که مورد سوال می‌باشد چرا که کشورها و بخش-های مختلف صنعت، نتایج متفاوتی را از آن بدست آورده و برخی موفق و بسیاری دیگر شکست خورده‌اند. از این رو مشخص کردن شرایطی که منجر به موفقیت (شکست) این ابزارها در خط‌مشی صنعتی می‌شود جالب خواهد بود. از جمله اصلی‌ترین این شرایط را می‌توان در بافت و زمینه خط‌مشی صنعتی جستجو کرد. از این رو در این مقاله با استفاده از از رویکرد تطبیقی مورد محور و با روش تحلیل مضمون به شناسایی عناصر بافت خط‌مشی صنعتی در صنعت خودرو پرداخته شده است. بر اساس نتایج تحلیل، این عناصر در دو سطح (1) کلان و (2) صنعت قابل مطالعه است. در سطح کلان، مولفه-های زمینه‌مندی و ظرفیت دولت، سهولت تجارت، بزرگی و حجم اقتصاد، محیط کسب و کار با ثبات و جذاب، دسترسی به بازارها، لجستیک خوب، و زمینه نوآوری و در سطح صنعت، مولفه‌های اندازه صنعت، هزینه تمام شده صنعت، رقابت در صنعت، جهت‌گیری صنعت، و زیرساخت حمایتی صنعت قرار گرفته‌اند. ارزیابی درست از وضعیت کنونی بر اساس عناصر شناسایی‌شده بافت خط‌مشی در یک کشور و تطبیق آن با دیگر کشورها یک گام مهم در مسیر دستیابی به یک الگوی تطبیقی خط‌مشی صنعتی سازگار و اثربخش خواهد بود.

چکیده کیفیت خدمات عمومی ارائه‌شده در دولت و بخش عمومی کشور بقدری ناامید کننده است که استمرار رویه‌های موجود برای مردم امکان‌پذیر نیست. پژوهش پیش‌رو با توجه به این موضوع و با نگاهی به عوارض حرفه‌‌های موجود کشور مانند پزشکی، وکالت و مهندسی ساختمان، بدنبال تدوین چهارچوبی برای حرفه‌ای‌سازی مشاغل مدیریتی در بخش دولتی ایران است.
پژوهش حاضر در زمره پژوهش‌های کاربردی با فلسفه واقع‌گرائی انتقادی، رویکرد استقرایی و استراتژی پژوهش کیفی-کمّی است. در این پژوهش، پس از مطالعه مبانی نظری و پیشینه پژوهشی و پس از اصلاح و تکمیل «اصول»، «فرایند» و «عوامل موثر» برای حرفه‌ای‌سازی مشاغل مدیریتی در بخش دولتی ایران توسط خبرگان دانشگاهی و نخبگان اجرایی کشور، پرسشنامه‌ای با ۷۴ گویه،‌ تهیه و در میان ۶۰۷ مدیر حرفه‌ای (پایه، میانی و ارشد) ۴۰ سازمان‌های دولتی توزیع شد. برای پاسخ به سوال پژوهشی، آمارتوصیفی و سپس آزمون تی-تک‌نمونه‌ای، تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون خطی گام‌به‌گام انجام شد.
براساس یافته‌های تحقیق، مراحل حرفه‌ای‌سازی مشاغل به ترتیب شامل «ایجاد شغل تمام‌وقت»، «برگزاری دوره‌های آموزشگاهی»، «ایجاد رشته دانشگاهی»، «تشکیل انجمن‌های حرفه‌ای محلی و ملی»، «تصویب قانون صدور مجوز فعالیت حرفه‌ای» و «تدوین کدهای اخلاق حرفه‌ای» است. اصول حاکم بر این فرایند نیز مشتمل بر «اقتضائی‌بودن فرایند حرفه‌ای‌سازی»، «داشتن آرمان خدمت»، «شایستگی»، «سلامت اداری»، «حکمرانی مطلوب اسلامی»، «استقلال»، «امنیت» و «محرمانگی اطلاعات راهبردی» است. از میان ۷ عامل موثر شناسایی شده، عوامل «ظرفیت‌های علمی و عملی برای گذر از مشاغل مدیریتی به مدیریت حرفه‌ای» و «شفافیت و پاسخگویی مدیران دولتی» بیشترین تاثیر را بر فرایند حرفه‌ای‌سازی مشاغل مدیریتی در بخش دولتی ایران هستند.

چکیده سازمان مورد مطالعه در پژوهش حاضر به عنوان یک شرکت دولتی که ماموریت تامین انرژی گاز و ارائه خدمات گازرسانی به جامعه را بر عهده دارد، درک مصادیق تعارض منافع به عنوان پیشران کنترل و کاهش فساد در این شرکت مورد توجه قرار گرفت. مدیریت تعارض منافع از طریق احصاء مصادیق آن می‌تواند به عنوان پیشران کاهش فساد در شرکت مورد مطالعه تلقی شده و مدیران ارشد این شرکت را در تدوین قواعدی جهت کنترل و پیشگیری از تعارض منافع یاری رساند. راهبرد پژوهش از نوع داده‌بنیاد و روش از نوع کیفی است و جهت جمع‌آوری داده‌ها از ابزار مصاحبه استفاده شد. جهت تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری سه مرحله‌ای باز، محوری و گزینشی استفاده شد و بر این اساس، تعداد 31 مفهوم در قالب کدگذاری باز و 10 کد محوری جمع‌آوری شده و سپس با ادغام کدهای محوری که دارای قرابت معنایی بیشتر بودند، تعداد سه کد گزینشی تبیین گردید و در نهایت الگوی پارادیمی پژوهش طراحی شد. از آنجایی‌که کارکنان شرکت بر مبنای ماهیت شغلی می‌توانند در موقعیت‌های تعارض منافع قرار گیرند، درک مصادیق آن می‌تواند به عنوان ابزاری جهت کاهش بی‌نظمی قلمداد شود.

چکیده رضایت‌مندی شغلی به طور مستقیم و غیر مستقیم بر میزان عملکرد، اثربخشی، کارایی و بهره‌وری کارمندان تاثیر می‌گذارد. به دلیل وجود مطالعات وسیع و مختلف پیرامون رضایتمندی شغلی، لازم است با استفاده از رویکردی مناسب، علمی و منطقی از انباشت علم، مطالعات غیر ضروری، تکراری و نهایتاً در هزینه، زمان و نیروی انسانی صرفه‌جویی کرد. این پژوهش به منظور بررسی و مطالعه‌ی رضایت‌مندی شغلی در حوزه بهداشت و سلامت در نظام اداری ایران طی یک دهه گذشته و با استفاده از روش فرا تحلیل انجام شده است. پس از حذف مقالات با اطلاعات ناکافی و پالایش طی چند مرحله در نهایت از هشت مقاله برای انجام فرا تحلیل و محاسبه اندازه اثر منفرد و خلاصه استفاده گردید. در این پژوهش مشخص شد که بالاترین مقدار رضایتمندی محاسبه شده مربوط به عامل مسئول مستقیم با اندازه اثر 438/0 می‌باشد. کمترین مقدار رضایتمندی برآورد شده مربوط به عوامل دستمزد شامل پرداخت، پاداش و اضافه کار با اندازه اثر 104/0- و ارتقاء با اندازه اثر 035/0 می‌باشد. فرا تحلیل انجام شده نشان داد که اگر چه سه عامل ماهیت شغل، همکار و مسئول مستقیم در تعامل با یکدیگر دارای بیشترین مقدار اندازه اثر هستند اما کمترین انحراف معیار مشاهده شده را داشتند این در حالی است عوامل ارتقاء و دستمزد با اندازه اثر اندک اما انحراف معیار بالا تفاوت عمده‌ای را در مطالعات منفرد به خود اختصاص داد که می‌توان نتیجه گرفت بالاترین تاثیر در رضایتمندی شغلی تحت عامل مذکور خلاصه می‌شود.

چکیده بسیاری از ابتکارات اصلاحی بخش خدمات عمومی به‌طور آشکار بین نیاز به اصلاح خدمات عمومی، بهبود رضایت شهروندان از خدمات عمومی و حفظ یا احیای اعتماد به دولت ارتباط برقرار می‌کنند. در همین راستا، سنجش رضایت شهروندان از خدمات عمومی نشانگر آن است که بخش دولتی به‌طور فزاینده‌ای رضایت شهروندان را در مرکز توجه خود قرار داده است. از زمان برقراری این مکانیسم، پژوهش‌های زیادی در این زمینه انجام شده است و شاهد انباشت دانش در این حوزه هستیم. ازاین‌رو، با توجه به مرورهای گذشته خلأ انجام یک مطالعه فراترکیب به‌عنوان یکی از روش‌های فرا مطالعه ضروری است. برای این منظور، بر روی پایگاه استنادی اسکوپوس در بازه سال‌های 1973 تا 2022 تعداد 671 مقاله استخراج شد که پس از پالایش آن‌ها، نهایتاً بر روی 32 مقاله تحلیل انجام شد. بر اساس نتایج پژوهش، مهم‌ترین پیشایندهای رضایت شهروندی عبارت‌اند از: فرایند ارائه خدمت، اطلاعات ارائه شده در مورد خدمت، خدمات مشتری (خدمات حضوری)، وب‌سایت‌ها (خدمات غیرحضوری) و انتظارات کلی. همچنین، مهم‌ترین پسایندهای رضایت شهروندی عبارت‌اند از: اعتماد به دولت و شکایت از خدمت دریافتی. بر اساس پیشایندها و پیامدهای شناسایی شده، مدل اولیه‌ای از رضایت شهروندان از خدمات عمومی ارائه شد.