نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
2 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، ایران.
چکیده
نظام آموزش عالی ایران بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای عمومی، با چالشهایی نظیر فرسودگی نیروی انسانی، فشارهای سازمانی و ناهمخوانی میان انتظارات نسلی مدیران و کارکنان مواجه است. این پژوهش با رویکردی کیفی و اکتشافی، به بررسی تجربه زیسته مدیران دانشگاهی نسل جدید (زیر ۴۰ سال) در بهکارگیری رهبری شفابخش پرداخته و در پی تبیین الگویی بومی در این زمینه است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۰ مدیر دانشگاهی در دانشگاههای دولتی، آزاد و پیام نور در استانهای لرستان و فارس گردآوری شد و با استفاده از تحلیل مضمون کلاسیک مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها نشان داد که رهبری شفابخش در این بافت، فرآیندی زمینهمند و تدریجی است که بر همدلی فعال، خودتنظیمی هیجانی، تابآوری و استفاده هدفمند از ابزارهای دیجیتال استوار است. مدیران از طریق سازوکارهایی چون اعتمادسازی هیجانی، بازتعریف کنترل مدیریتی و بازسازی شناختی، تلاش میکنند میان الزامات سازمانی و سلامت روان کارکنان تعادل برقرار کنند. برآیند این یافتهها، ارائه مدل بومی «چرخ شفابخش دیجیتال» است که بهصورت یک چارچوب تحلیلی، ابعاد و پیامدهای رهبری شفابخش در مدیریت دانشگاهی ایران را تبیین میکند.
عنوان مقاله [English]
Healing Leadership: The New Generation of Managers in Iran’s Higher Education
نویسندگان [English]
- AliAsghar Abdeshahi 1
- Armita Sharipour Shirazi 2
1 Ph.D. Candidate in Public Administration, Department of Management, Faculty of Management and Economics, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
2 M.A. in Family Counseling, Department of Counseling, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Iran.
چکیده [English]
Iran’s higher education system, as one of the core public service institutions, faces profound challenges in creating public value, managing workforce burnout, and aligning with generational transformations. This qualitative–exploratory study aims to conceptualize the healing leadership style among a new generation of university managers (under 40 years old) and to develop a context-sensitive model. Data were collected through semi-structured interviews with 20 managers from public, Azad, and Payam Noor universities in Lorestan and Fars provinces and analyzed using classical thematic analysis. The findings indicate that healing leadership emerges from the integration of clinical psychology components (such as active empathy) and psychological capital (such as resilience) with digital tools. Through mechanisms such as emotional trust-building, empathetic control, and cognitive reframing, this leadership style seeks to balance organizational objectives with employees’ mental well-being. The principal outcome of the study is the indigenous “Digital Healing Wheel” model, which provides an integrated framework illustrating how healing leadership influences organizational commitment and reduces burnout. This model offers a practical foundation for policymaking that facilitates the transition toward human-centered university governance and the sustainable creation of public value.
- بهشتی، حنانه، محمودی، فیروز (۱۴۰۴). مدل معادلات ساختاری پیشبینی درگیری شغلی بر اساس سبک رهبری خدمتگزار با میانجیگری کار معنادار، رهبری آموزشی کاربردی، ۶(۳)، ۱۹۰-۲۱۳. https://doi. rg/10.22098/ael.2025.16988.1554
- رحیمیان، حمید، عباسپور، عباس، طاهری، مرتضی، سبحانیجو، سبحان (۱۳۹۷). طراحی و اعتباریابی الگوی رهبری خدمتگزار برای دانشگاه فرهنگیان با رویکرد مبتنی بر نظریه دادهبنیاد. علوم تربیتی، ۲۵(۱)، ۸۷-۱۰۸. https://doi. rg/10.22055/edu.2018.21033.2110
- رودساز، حبیب، کوشکی جهرمی، علیرضا، مظفری، نیلوفر (۱۴۰۳). عوامل تأثیرگذار، پیامدها و راهکارهای کاهش اثرات منفی پدیده تثبیت مدیران دولتی، مطالعات مدیریت خدمات عمومی، ۲(۵)، ۱۹-۶۰. https://spsa.atu.ac.ir/article_18944.html
- معینیکیا، مهدی، فروغی سوها، فردین، ارشادیفرد، رسول، امیدوار، عظیم (۱۴۰۳). تأثیر رهبری اخلاقی و اشتیاق شغلی بر پاسخگویی سازمانی با میانجی آوای سازمانی در دانشگاه محقق اردبیلی، رهبری آموزشی کاربردی. https://doi. rg/10.22098/ael.2023.11360.1140
- نریمانی، امیررضا (۱۴۰۳). رهبری نسل Z در سازمانهای دولتی ایران: یک تحلیل کیفی بر سبکهای نوین و چالشهای ساختاری. مطالعات مدیریت خدمات عمومی، ۲(۶)، ۱۴۱-۱۶۸. https://spsa.atu.ac.ir/article_19634.html
- نصیرپور، سپیده، ملکی آوارسین، صادق، یاری حاجعطالو، جهانگیر (۱۴۰۳). مدلیابی معادلات ساختاری رابطه بین سبک رهبری تعاملی و حمایت سازمانی ادراکشده با بهزیستی ذهنی: نقش میانجی سختکوشی روانشناختی، پژوهشهای رهبری و مدیریت آموزشی، ۸(۳۲)، ۷-۳۸. rg/10.22054/jrlat.2024.79972.1748
- ویسه، صیدمهدی، تابان، محمد، علیکریمی، سجاد (۱۳۹۷). طراحی الگوی رهبری خدمتگزار با رویکرد اسلامی در آموزش عالی (مورد مطالعه: دانشگاه ایلام)، مدیریت در دانشگاه اسلامی، ۷(۱۵)، ۲۷-۴۸. https://miu.nahad.ir/article_524.html?lang=fa
- Beck, J. S. (2011). Cognitive Behaviour Therapy: Basics and Beyond (2nd ed.). New York: Guilford Press. https://img3.reoveme.com/m/be38edbbfc79330a.pdf
- Becton, J. B., Walker Harvell, J., & Jones-Farmer, L. A. (2014). Generational differences in workplace behavior. Journal of Applied Social Psychology, 44(3), 175–189. https://doi.org/10.1111/jasp.12208
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Chan, T. J., Abd Rahim, N. A. R., & Wok, S. (2021). Servant leadership attributes and employee performance among support staff in a Malaysian private university. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 11(2), 362–384. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v11-i2/8467
- Fortuna, K. L., Naslund, J. A., LaCroix, J. M., Bianco, C. L., Brooks, J. M., Zisman-Ilani, Y., Muralidharan, A., & Deegan, P. (2020). Digital Peer Support Mental Health Interventions for People with a Lived Experience of a Serious Mental Illness: Systematic Review. JMIR mental health, 7(4), e16460. https://doi.org/10.2196/16460
- Laura-Arias, E., Villar-Guevara, M., & Millones-Liza, D. Y. (2024). Servant leadership, brand love, and work ethic: Important predictors of general health in workers in the education sector. Frontiers in Psychology, 15, 1274965. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1274965
- Lester, P. B., Harms, P. D., & DeSimone, J. A. (2024). Taken to the extreme: Transformational leadership, psychological capital, and follower health outcomes in extreme contexts. Military psychology: the official journal of the Division of Military Psychology, American Psychological Association, 36(2), 137–147. https://doi.org/10.1080/08995605.2022.2147361
- Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60(3), 541–572. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x
- Maluegha, M. I., Ibrahim, M. B. H., Irawan, A., Yendra, Y., & Lina, R. (2024). Integrating physical, mental, and emotional wellbeing into HR practices. Advances Jurnal Ekonomi & Bisnis, 2(2), 1–15. https://doi.org/10.60079/ajeb.v2i2.189
- Marginson, S. (2018). Higher education as a global common good. International Institute for Educational Planning (IIEP), UNESCO. https://unes.co/2sb8xy
- Nadeem, A. (2022). Impact of servant leadership on psychological well-being and job engagement with mediating role of psychological capital. Journal of Development and Social Sciences, 3(III), 68. https://doi.org/10.47205/jdss.2022(3-III)68
- Nagel, C., & Anderono, A. (2012). Healing leadership: The serving leader's impact on patient outcomes in a clinical environment. Journal of Healthcare Leadership, 4, 25–31. https://doi.org/10.2147/JHL.S30046
- Niță, V., & Guțu, I. (2023). The Role of Leadership and Digital Transformation in Higher Education Students’ Work Engagement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6), 5124. https://doi.org/10.3390/ijerph20065124
- Northouse, P. G. (2022). Leadership: Theory and Practice (9th ed.). SAGE. https://www.yumpu.com/s/sT91PD5GR4NHSYao
- O'Connor, S. K., Miller, E. E., Zweifel, A. R., Schievelbein, D. M., Parmar, A. R., & Amell, J. W. (2025). Use of artificial intelligence processing tools to evaluate qualitative data: Student researchers compared to faculty researchers. Currents in pharmacy teaching & learning, 17(10), 102418. https://doi.org/10.1016/j.cptl.2025.102418
- Pacinello, C., Winfield, J., Morote, E.-S., & Zahn, B. (2016). The role of gender and principal servant leadership. https://doi.org/10.2139/ssrn.3060075
- Salemans, L., & Budding, T. (2022). Operationalizing public value in higher education: the use of narratives as an alternative for performance indicators. Journal of Management and Governance, 26(2), 337–363. https://doi.org/10.1007/s10997-021-09596-4
- Sarwar, U., Aamir, M., Bichao, Y., & Chen, Z. (2023). Authentic leadership, perceived organizational support, and psychological capital: Implications for job performance in the education sector. Frontiers in psychology, 13, 1084963. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1084963
- Yamin, B., & Fadilah, M. N. (2024). The influence of transformational leadership, employee digital competency, and perceived organizational support on employee performance with job satisfaction as a mediation variable. JMM17 Jurnal Ilmu Ekonomi dan Manajemen, 11(2), 1–17. https://doi.org/10.30996/jmm17.v11i2.11659
)