نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 گروه مدیریت دولتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
2 استادیار،گروه مدیریت دولتی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
3 دانشیار،گروه مدیریت دولتی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران.
چکیده
تمکین مالیاتی یکی از عوامل کلیدی در کارایی نظام مالیاتی و تأمین پایدار منابع مالی دولت محسوب میشود. با این حال، شناسایی عوامل و پیشرانهای مؤثر بر تمکین مالیاتی بهویژه در کشورهای در حال توسعه از اهمیت ویژهای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر شناسایی و سطحبندی پیشرانهای تمکین مالیاتی در ایران است. این پژوهش از نظر ماهیت اکتشافی و با رویکرد کیفی انجام شده است. در مرحله نخست، پیشرانهای مؤثر بر تمکین مالیاتی از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با 10 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی شناسایی شد و در مرحله دوم، بهمنظور تحلیل روابط میان پیشرانها و سطحبندی آنها از روش مدلسازی ساختاری–تفسیری (ISM) استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد پیشرانهای تمکین مالیاتی شامل پنج عامل اصلی(عدالت و انصاف مالیاتی، مدیریت صحیح امور مالیاتی، خطمشیهای کلان مالیاتی، فرهنگسازی و باورپذیری و توزیع عادلانه بار مالیاتی) است. همچنین یافتهها بیانگر آن است که ابعاد عدالت و انصاف مالیاتی، فرهنگسازی و باورپذیری و توزیع عادلانه بار مالیاتی در سطح اول و خوشه وابسته قرار دارند، مدیریت صحیح امور مالیاتی در سطح دوم و خوشه خودمختار و خطمشیهای کلان مالیاتی در سطح سوم و خوشه مستقل واقع شدهاند. بر این اساس، خطمشیهای کلان مالیاتی به عنوان زیربنای شکلگیری سایر پیشرانها شناخته میشوند. نتایج این پژوهش میتواند به سیاستگذاران و مدیران نظام مالیاتی در شناسایی عوامل کلیدی اثرگذار بر رفتار مالیاتی مؤدیان و طراحی سیاستهای مؤثر برای ارتقای تمکین مالیاتی، کاهش فرار مالیاتی و افزایش کارایی نظام مالیاتی کشور کمک کند.
عنوان مقاله [English]
Identification and Leveling of Tax Compliance Drivers in Iran
نویسندگان [English]
- zohreh tahmasbi yasavli 1
- ali Farhadi Mahalli 2
- alireza matoufi 2
- mojtaba tabari 3
1 Department of Public Administration, Go.C., Islamic Azad University, Gorgan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Public Administration, Go.C., Islamic Azad University, Gorgan, Iran.
3 Associate Professor, Department of Public Administration, Qa.C., Islamic Azad University, Qaemshar, Iran
چکیده [English]
Tax compliance is considered one of the key factors in the efficiency of the tax system and the sustainable provision of government revenues. However, identifying the factors and drivers influencing tax compliance is particularly important, especially in developing countries. The purpose of this study is to identify and level the drivers of tax compliance in Iran. This research is exploratory in nature and was conducted using a qualitative approach. In the first stage, the drivers influencing tax compliance were identified through semi‑structured interviews with 10 academic and executive experts. In the second stage, Interpretive Structural Modeling (ISM) was employed to analyze the relationships among the drivers and to determine their hierarchical levels. The findings indicated that the drivers of tax compliance consist of five main factors: tax justice and fairness, proper tax administration, macro tax policies, cultural development and belief formation, and the equitable distribution of the tax burden. The results also revealed that tax justice and fairness, cultural development and belief formation, and the equitable distribution of the tax burden are positioned at the first level and within the dependent cluster. Proper tax administration is located at the second level and within the autonomous cluster,
)