مطالعات مدیریت خدمات عمومی

شکاف‌های حکمرانی هوشمند منابع انسانی در سطوح فردی ، سازمانی و نهادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سمیه رمضانی 1
شهلا سهرابی 2
غلامرضا سلیمی 3

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت دولتی ، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/spsa.2026.92016.1144
چکیده
حکمرانی هوشمند منابع انسانی، چارچوبی برای هدایت تصمیمات داده‌محور منابع انسانی است و نیازمند هم‌راستایی در سه سطح فردی، سازمانی و نهادی است. هدف پژوهش حاضر شناسایی شکاف‌های حکمرانی هوشمند و تبیین الزامات راهبردی در جهت هماهنگی این سطوح می‌باشد. نوآوری این پژوهش در ارائه چارچوبی از شکاف‌های حکمرانی هوشمند منابع انسانی است که همزمان ابعاد فناورانه، انسانی، عدالت‌محور و فرهنگی را در سه سطح فردی، سازمانی و نهادی نشان می‌دهد. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون  انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی با ۱۵ نفر از اساتید دانشگاه، مدیران ارشد و مدیران منابع انسانی یکی از بانک‌های بزرگ کشور گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد شکست در استقرار حکمرانی هوشمند، محصول ناهماهنگی در چهار بعد فناورانه، توسعه سرمایه انسانی، عدالت‌محور و فرهنگی است. در بعد فناورانه، شکاف میان سواد داده‌ای فردی، زیرساخت‌های سازمانی و نبود استانداردهای ملی داده محور دیده می‌شود. در بعد سرمایه انسانی، در توانمندی تحلیلی کارکنان با نظام‌های موجود آموزش سازمانی و سیاست‌های کلان آموزشی فاصله بسیار است. در بعد عدالت‌محور، کارکنان فاقد درک کافی از عدالت سیستمی بوده و  شفافیت سازمانی  محدود است. همچنین مکانیزم‌های نظارت بر هوش مصنوعی به درستی اجرا نمی‌شود. در بعد فرهنگی ناهماهنگی در آمادگی روان‌شناختی افراد، سبک رهبری و فرهنگ نهادی  برای تحول دیجیتال وجود دارد. نتیجه اینکه حکمرانی هوشمند منابع انسانی فرایندی شبکه‌ای است و بدون هم‌راستایی در سه سطح فرد، سازمان و نهاد، استقرار آن با شکست ساختاری مواجه خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی منابع انسانی
حکمرانی هوشمند
حکمرانی هوشمند منابع انسانی
هوش مصنوعی

عنوان مقاله English

Analysis of Smart Human Resource Governance Gaps at the Individual, Organizational, and Institutional Levels

نویسندگان English

Somayeh Ramezani 1
Shahla Sohrabi 2
Gholamreza Salimi 3
1 PhD Student, Department of Public Administration, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Public Administration, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Public Administration, Supreme National Defense University and Strategic Research Institute, Tehran, Iran.
چکیده English

Establishing smart human resource (HR) governance extends beyond the mere implementation of digital technologies or artificial intelligence (AI). It necessitates the creation of a robust framework wherein decision-making is characterized by accountability, transparency, and fairness, ensuring that data-driven insights augment—rather than replace—human judgment. To achieve this, organizations must foster alignment across three interconnected tiers: the individual, the organizational, and the institutional.

The findings indicated that failure to establish smart governance results from misalignment across four dimensions: technological, human capital development, justice-oriented, and cultural. In the technological dimension, a gap exists between individuals’ data literacy, organizational infrastructures, and the absence of national data standards. In the human capital dimension, a substantial gap exists between employees’ analytical capabilities, organizational training systems, and macro-level educational policies. In the justice-oriented dimension, employees lack sufficient understanding of systemic justice, organizational transparency is limited, and mechanisms for monitoring artificial intelligence are inadequately implemented. In the cultural dimension, misalignment is evident in psychological readiness, leadership styles, and institutional discourse on digital transformation. The findings suggest that smart HR governance is a network-based process, and without alignment across individual, organizational, and institutional levels, its establishment will face structural failure.

کلیدواژه‌ها English

HR Governance
Smart Governance
Smart Human Resource Governance
Artificial Intelligence (AI)
  1. آقایاری، پگاه، کریم میان، زهره (1403). حکمرانی و هوش مصنوعی: روایت علم سنجی از دو داستان در هم تنیده، سیاست علم و فناوری،17(4)،1-17. doi: 10. 2034/jstp.2025.11814.1837
  2. رستگار،عباسعلی، ابراهیمی،سید عباس، شفیعی،محسن، کلاهی،بهاره (1402). مدیریت منابع انسانی هوشمند: تبیین الزامات و بسترهای فناوری محور در شرکت های دانش بنیان، فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی،21(52)،13-24. doi: 10. 2034/jtd.2022.697428
  3. رضایی منش، بهروز (1404). آینده‌پژوهشی عوامل مؤثر بر کاربست هوش مصنوعی در ارائه خدمات عمومی به شهروندان، مطالعات مدیریت خدمات عمومی، 3(7)، 1-38. doi: 10.22054/spsa.2025.89580.108
  4. سهرابی، شهلا، سلیمی، غلامرضا، حبیبی، میثم (1403). الگوی حکمرانی هوشمند در وضعیت بحران با تأکید بر مدیریت شهری در راستای سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌های راهبردی و کلان، (46)12، 234-262، https://doi.org/20.1001.1.23452544.1403.12.46.2.5
  5. طغیانی‌پزوه، مصطفی، دلوی، محمدرضا، آقاداوود، رسول (۱۴۰۳). مروری نظام‌مند بر مدیریت منابع انسانی هوشمند مبتنی بر داده، مدیریت منابع انسانی تحول‌آفرین، ۳(۱۰)، ۹۴-۱۱۶. https://doi.org/10.30495/THR.1403.1124007
  6. قیروانی،ﻗﺎﺋﻢ، ﻣﻨﺘﻈﺮی،محمد، زاﻫﺪی،شمس اﻟﺴﺎدات (1402). ارائه مدل داده بنیاد استقرار حکمرانی هوشمند،مدیریت و چشم انداز آموزش،5(3)،329-350. doi: 10. 2034/jmep.2025.389884.1174
  7. کاظمی، محمدرضا، دهقان پور فراشاه، علیرضا،دهقان پور فراشاه، افسانه  (1405). سناریوهای حکمرانی عمومی هوشمند مبتنی بر تحول دیجیتال: آینده‌نگاری تحول سرمایه انسانی دولت،مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند،15(55)،177-218. doi: 10. 2054/ims.2025.89007.2698
  8. میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی (1404). الگوی حکمرانی هوشمند مبتنی بر منابع انسانی دیجیتال برای بازآفرینی خدمات عمومی در عصر بحران‌های هم‌زمان،مطالعات مدیریت خدمات عمومی،3(8)،1-38. doi: 10. 2054/spsa.2026.90907. 1117
  9. میرزایی، اشرف، سیدنقوی، میرعلی، واعظی، رضا، اصلی پور، حسین (1404). شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران (نمونه‌پژوهی: شرکت ملی نفت ایران)،
  10. مطالعات منابع انسانی،15(1)،1-29. https://doi. rg/10.22034/jhrs.2025.514293.2390
  11. Abdelkarim, S., Abderrahim, B., Said, D., & Houcine, H. (2024). The impact of administrative empowerment of employees in enhancing the adoption of human resources governance principles according to iso 30804 standard-a field study of the Algerian electricity production company, m'Sila unit. International Journal of Professional Business Review: Int. J. Prof. Bus. Rev., 9(10), 16. https://doi.org/10.26668/businessreview/2024.v9i10.5026.
  12. Al-Faouri, E. H., Abu Huson, Y., Aljawarneh, N. M., & Alqmool, T. J. (2024). The role of smart human resource management in the relationship between technology application and innovation performance. Sustainability, 16(11), 4747. https://doi.org/10.3390/su16114747.
  13. Alupo, C. D., Omeiza, D., & Vernon, D. (2022). Realizing the Potential of AI in Africa: It all turns on trust. In Towards trustworthy artificial intelligent systems(p.p 179-192). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-09823-9_13
  14. Araujo, T., Helberger, N., Kruikemeier, S., & de Vreese, C. H. (2020). In AI we trust? Perceptions about automated decision-making by artificial intelligence. AI & Society, 35(3), 611–623. https://doi.org/10.1007/s00146- 019-00931-w.
  15. Bagga, S. K., Gera, S., and Haque, S. N. (2023). The mediating role of organizational culture: transformational leadership and change management in virtual teams. Asia Pac. Manag. Rev.28, 120–131. http://doi.org/10.1016/j.apmrv.2022.07.003
  16. Bakker, A. B., Hetland, J., Olsen, O. K., and Espevik, R. (2023). Daily transformational leadership: a source of inspiration for follower performance? Manag. J. 41, 700–708. http://doi.org/ 10.1016/j.emj.2022.04.004
  17. Bass, B. M. (1999). Two decades of research and development in transformational leadership.  J. Work Organ. Psychol.8, 9–32. http://doi.org/10.1080/135943299398410.
  18. Batool, A., Zowghi, D., & Bano, M. (2025). AI governance: a systematic literature review. AI and Ethics, 1-15. https://doi.org/10.70096/tssr.240206023
  19. Bevilacqua, S., Masárová, J., Perotti, F. A., & Ferraris, A. (2025). Enhancing top managers' leadership with artificial intelligence: insights from a systematic literature review. Review of Managerial Science, 1-37. https://doi.org/10.1007/s11846-025-00836-7
  20. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
  21. Chen, Z. (2023). Ethics and discrimination in artificial intelligence-enabled recruitment practices. Humanities and social sciences communications,10(1), 1-12. ‏https://doi.org/10.1057/s41599-023-02079-x
  22. Choung, H., David, P., & Ross, A. (2023). Trust in AI and its role in the acceptance of AI technologies. International Journal of Human–Computer Interaction, 39(9), 1727–1739. https://doi.org/10.1080/10447318.2022. 2050543
  23. Choung, H., David, P., Mahmud, H., & Norcutt, S. (2025). Fairness and Trust in AI Decision-Making: The Role of Human Involvement and Outcome Favorability. International Journal of Human–Computer Interaction, 1-21.https://doi.org/10.1080/10447318.2025.2576634
  24. Claudia-Livia, P. A. U. (2024). Smart governance: a framework for the future. In Smart Cities International Conference (SCIC) Proceedings(Vol. 12, pp. 243-264). https://www.scrd.eu/index.php/scic/article/download/695/728
  25. David, P., Choung, H., & Seberger, J. S. (2024). Who is responsible? US public perceptions of AI governance through the lenses of trust and ethics. Public Understanding of Science (Bristol, England), 33(5), 654–672. https://doi.org/10.1177/09636625231224592
  26. Gao, H. (2024). The reform of human resource management in enterprise digital transformation. In SHS Web of conferences (Vol. 181, p. 04026). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/shsconf/202418104026.
  27. Garcia, R. F., & Kwok, L. (2025). Generative artificial intelligence in human resource management: a critical reflection on impacts, resilience and roles. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 37(9), 3136-3158. https://doi.org/10.1108/IJCHM-01-2025-0159
  28. Gaur, V. (2023). Moderating role of transformational leadership on workplace mindfulness and employee wellbeing.  Manag. Rev.14, 81–88. http://doi.org/10.18775/tbmr.1849-6976-645.2015.133.20190
  29. Gong, Q., Fan, D., & Bartram, T. (2025). Integrating artificial intelligence and human resource management: a review and future research agenda. The International Journal of Human Resource Management, 36(1), 103-141. https://doi.org/10.1080/09585192.2024.2440065.
  30. Jun, K., and Lee, J. (2023). Transformational leadership and followers' innovative behavior: roles of commitment to change and organizational support for creativity.  Sci.13:320. http://doi.org/ 10.3390/bs13040320
  31. Kaehler, B., Grundei, J. (2019). HR Governance as a Part of the Corporate Governance Concept. In: HR Governance. Springer Briefs in Business. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-94526-2_3.
  32. Katsamunska, P. (2016). The concept of governance and public governance theories. Economic alternatives, 2(2), 133-141 https://EconPapers.repec.org/RePEc:nwe:eajour:y:2016:i:2:p:133-141
  33. Lepak, D. P., & Snell, S. A. (1999). The human resource architecture: Toward a theory of human capital allocation and development. Academy of management review, 24(1), 31-48. https://doi.org/10.2307/259035
  34. Lincoln, S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  35. Murire, O. T. (2024). Artificial intelligence and its role in shaping organizational work practices and culture. Administrative Sciences, 14(12), 316. https://doi.org/10.3390/admsci14120316.
  36. Mutale, W., & El-Gayar, O. (2025). The Impact of Organizational Culture on Artificial Intelligence (AI) Adoption and Performance: A Qualitative Approach. https://aisel.aisnet.org/amcis2025/sig_culture/sig_culture/3.
  37. Okatta, C. G., Ajayi, F. A., & Olawale, O. (2024). Navigating the future: Integrating AI and machine learning in HR practices for a digital workforce. Computer Science & IT Research Journal, 5(4), 1008–1030. https://doi.org/10.51594/csitrj.v5i4.1085
  38. Papagiannidis, E., Enholm, I. M., Dremel, C., Mikalef, P., & Krogstie, J. (2023). Toward AI governance: Identifying best practices and potential barriers and outcomes. Information Systems Frontiers, 25(1), 123-141. https://doi.org/1007/s10796-022-10251-y.
  39. Philip, J. (2021). Viewing digital transformation through the lens of transformational leadership.  Organ. Comput. Electron. Commer.31, 114–129. http://doi.org/10.1080/10919392.2021.1911573
  40. Porkodi, S., & Cedro, T. L. (2025). The ethical role of generative artificial intelligence in modern HR decision-making: A systematic literature review. European Journal of Business and Management Research, 10(1), 44-55. https://doi.org/10.24018/ejbmr.2025.10.1.2535
  41. Reza, M. H. (2019). Components of transformational leadership behavior. EPRA Int. J. Multidiscip.5, 119–124.
  42. Samir, M. I. R. D. A. S. S. E. (2024). Digitalization and Performance Management: A Conceptual Framework for HR Governance. Journal of Economics, Finance and Management (JEFM), 3(3), 642-664. https://doi.org/10.5281/zenodo.11234574
  43. Scott, W. R. (2013). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities. Sage publications.
  44. Shaddiq, S., & Irpan, M. (2023). Governance of human resources management in the digital era. Journal of Business and Management Studies, 5(3), 80. https://doi.org/10.32996/jbms.2023.5.3.8.
  45. Shahiduzzaman, M. (2025). Digital Maturity in Transforming Human Resource Management in the Post-COVID Era: A Thematic Analysis. Administrative Sciences, 15(2), 51. https://doi.org/10.3390/admsci15020051‏.
  46. Shaikh, F., Afshan, G., Anwar, R. S., Abbas, Z., and Chana, K. A. (2023). Analyzing the impact of artificial intelligence on employee productivity: the mediating effect of knowledge sharing and well-being. Asia Pac. J. Hum. Resour.61, 794–820. http://doi.org/10.1111/1744-7941.12385
  47. Sklavos, G., Theodossiou, G., Papanikolaou, Z., Karelakis, C., & Ragazou, K. (2024). Environmental, social, and governance-based artificial intelligence governance: Digitalizing firms’ leadership and human resources management. Sustainability, 16(16), 7154. https://doi.org/10.3390/su16167154.
  48. Starke, C., Baleis, J., Keller, B., & Marcinkowski, F. (2022). Fairness perceptions of algorithmic decision-making: A systematic review of empirical literature. Big Data & Society, 9(2), 1–16. https://doi.org/10.1177/ 20539517221115189
  49. Sun, W., Ren, S., & Tang, G. (2025). In the era of responsible artificial intelligence and digitalization: business group digitalization, operations and subsidiary performance. Annals of Operations Research, 1-23. https://doi.org/1007/s10479-024-06453-z
  50. Wang, H. Y., Liu, R. H., & Ao, L. (2025). Transformational leadership and employee AI usage: the role of perceived organizational support and competitive workplace climate. Frontiers in Psychology, 16, 1581337. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1581337.
  51. Wright, P. M., & McMahan, G. C. (2011). Exploring human capital: putting ‘human’back into strategic human resource management. Human resource management journal, 21(2), 93-104. ‏http://doi.org/1111/j.1748-8583.2010.00165.x
  52. Wright, P. M., Coff, R., & Moliterno, T. P. (2014). Strategic human capital: Crossing the great divide. Journal of management, 40(2), 353-370.‏ https://doi.org/1177/0149206313518437
  53. Yaremko, I. (2025). Digital evolution of hr policy in the public sector: from administration to smart management. In World-Ger Conference proceedings(No. gec39-00, pp. 64-67). https://doi.org/10.30890/2709-1783.2025-39-00-017.

 

 

 

 

 

 

  1. آقایاری، پگاه، کریم میان، زهره (1403). حکمرانی و هوش مصنوعی: روایت علم سنجی از دو داستان در هم تنیده، سیاست علم و فناوری،17(4)،1-17. doi: 10. 2034/jstp.2025.11814.1837
  2. رستگار،عباسعلی، ابراهیمی،سید عباس، شفیعی،محسن، کلاهی،بهاره (1402). مدیریت منابع انسانی هوشمند: تبیین الزامات و بسترهای فناوری محور در شرکت های دانش بنیان، فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی،21(52)،13-24. doi: 10. 2034/jtd.2022.697428
  3. رضایی منش، بهروز (1404). آینده‌پژوهشی عوامل مؤثر بر کاربست هوش مصنوعی در ارائه خدمات عمومی به شهروندان، مطالعات مدیریت خدمات عمومی، 3(7)، 1-38. doi: 10.22054/spsa.2025.89580.108
  4. سهرابی، شهلا، سلیمی، غلامرضا، حبیبی، میثم (1403). الگوی حکمرانی هوشمند در وضعیت بحران با تأکید بر مدیریت شهری در راستای سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران، سیاست‌های راهبردی و کلان، (46)12، 234-262، https://doi.org/20.1001.1.23452544.1403.12.46.2.5
  5. طغیانی‌پزوه، مصطفی، دلوی، محمدرضا، آقاداوود، رسول (۱۴۰۳). مروری نظام‌مند بر مدیریت منابع انسانی هوشمند مبتنی بر داده، مدیریت منابع انسانی تحول‌آفرین، ۳(۱۰)، ۹۴-۱۱۶. https://doi.org/10.30495/THR.1403.1124007
  6. قیروانی،ﻗﺎﺋﻢ، ﻣﻨﺘﻈﺮی،محمد، زاﻫﺪی،شمس اﻟﺴﺎدات (1402). ارائه مدل داده بنیاد استقرار حکمرانی هوشمند،مدیریت و چشم انداز آموزش،5(3)،329-350. doi: 10. 2034/jmep.2025.389884.1174
  7. کاظمی، محمدرضا، دهقان پور فراشاه، علیرضا،دهقان پور فراشاه، افسانه  (1405). سناریوهای حکمرانی عمومی هوشمند مبتنی بر تحول دیجیتال: آینده‌نگاری تحول سرمایه انسانی دولت،مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند،15(55)،177-218. doi: 10. 2054/ims.2025.89007.2698
  8. میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی (1404). الگوی حکمرانی هوشمند مبتنی بر منابع انسانی دیجیتال برای بازآفرینی خدمات عمومی در عصر بحران‌های هم‌زمان،مطالعات مدیریت خدمات عمومی،3(8)،1-38. doi: 10. 2054/spsa.2026.90907. 1117
  9. میرزایی، اشرف، سیدنقوی، میرعلی، واعظی، رضا، اصلی پور، حسین (1404). شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران (نمونه‌پژوهی: شرکت ملی نفت ایران)،
  10. مطالعات منابع انسانی،15(1)،1-29. https://doi. rg/10.22034/jhrs.2025.514293.2390
  11. Abdelkarim, S., Abderrahim, B., Said, D., & Houcine, H. (2024). The impact of administrative empowerment of employees in enhancing the adoption of human resources governance principles according to iso 30804 standard-a field study of the Algerian electricity production company, m'Sila unit. International Journal of Professional Business Review: Int. J. Prof. Bus. Rev., 9(10), 16. https://doi.org/10.26668/businessreview/2024.v9i10.5026.
  12. Al-Faouri, E. H., Abu Huson, Y., Aljawarneh, N. M., & Alqmool, T. J. (2024). The role of smart human resource management in the relationship between technology application and innovation performance. Sustainability, 16(11), 4747. https://doi.org/10.3390/su16114747.
  13. Alupo, C. D., Omeiza, D., & Vernon, D. (2022). Realizing the Potential of AI in Africa: It all turns on trust. In Towards trustworthy artificial intelligent systems(p.p 179-192). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-09823-9_13
  14. Araujo, T., Helberger, N., Kruikemeier, S., & de Vreese, C. H. (2020). In AI we trust? Perceptions about automated decision-making by artificial intelligence. AI & Society, 35(3), 611–623. https://doi.org/10.1007/s00146- 019-00931-w.
  15. Bagga, S. K., Gera, S., and Haque, S. N. (2023). The mediating role of organizational culture: transformational leadership and change management in virtual teams. Asia Pac. Manag. Rev.28, 120–131. http://doi.org/10.1016/j.apmrv.2022.07.003
  16. Bakker, A. B., Hetland, J., Olsen, O. K., and Espevik, R. (2023). Daily transformational leadership: a source of inspiration for follower performance? Manag. J. 41, 700–708. http://doi.org/ 10.1016/j.emj.2022.04.004
  17. Bass, B. M. (1999). Two decades of research and development in transformational leadership.  J. Work Organ. Psychol.8, 9–32. http://doi.org/10.1080/135943299398410.
  18. Batool, A., Zowghi, D., & Bano, M. (2025). AI governance: a systematic literature review. AI and Ethics, 1-15. https://doi.org/10.70096/tssr.240206023
  19. Bevilacqua, S., Masárová, J., Perotti, F. A., & Ferraris, A. (2025). Enhancing top managers' leadership with artificial intelligence: insights from a systematic literature review. Review of Managerial Science, 1-37. https://doi.org/10.1007/s11846-025-00836-7
  20. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
  21. Chen, Z. (2023). Ethics and discrimination in artificial intelligence-enabled recruitment practices. Humanities and social sciences communications,10(1), 1-12. ‏https://doi.org/10.1057/s41599-023-02079-x
  22. Choung, H., David, P., & Ross, A. (2023). Trust in AI and its role in the acceptance of AI technologies. International Journal of Human–Computer Interaction, 39(9), 1727–1739. https://doi.org/10.1080/10447318.2022. 2050543
  23. Choung, H., David, P., Mahmud, H., & Norcutt, S. (2025). Fairness and Trust in AI Decision-Making: The Role of Human Involvement and Outcome Favorability. International Journal of Human–Computer Interaction, 1-21.https://doi.org/10.1080/10447318.2025.2576634
  24. Claudia-Livia, P. A. U. (2024). Smart governance: a framework for the future. In Smart Cities International Conference (SCIC) Proceedings(Vol. 12, pp. 243-264). https://www.scrd.eu/index.php/scic/article/download/695/728
  25. David, P., Choung, H., & Seberger, J. S. (2024). Who is responsible? US public perceptions of AI governance through the lenses of trust and ethics. Public Understanding of Science (Bristol, England), 33(5), 654–672. https://doi.org/10.1177/09636625231224592
  26. Gao, H. (2024). The reform of human resource management in enterprise digital transformation. In SHS Web of conferences (Vol. 181, p. 04026). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/shsconf/202418104026.
  27. Garcia, R. F., & Kwok, L. (2025). Generative artificial intelligence in human resource management: a critical reflection on impacts, resilience and roles. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 37(9), 3136-3158. https://doi.org/10.1108/IJCHM-01-2025-0159
  28. Gaur, V. (2023). Moderating role of transformational leadership on workplace mindfulness and employee wellbeing.  Manag. Rev.14, 81–88. http://doi.org/10.18775/tbmr.1849-6976-645.2015.133.20190
  29. Gong, Q., Fan, D., & Bartram, T. (2025). Integrating artificial intelligence and human resource management: a review and future research agenda. The International Journal of Human Resource Management, 36(1), 103-141. https://doi.org/10.1080/09585192.2024.2440065.
  30. Jun, K., and Lee, J. (2023). Transformational leadership and followers' innovative behavior: roles of commitment to change and organizational support for creativity.  Sci.13:320. http://doi.org/ 10.3390/bs13040320
  31. Kaehler, B., Grundei, J. (2019). HR Governance as a Part of the Corporate Governance Concept. In: HR Governance. Springer Briefs in Business. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-94526-2_3.
  32. Katsamunska, P. (2016). The concept of governance and public governance theories. Economic alternatives, 2(2), 133-141 https://EconPapers.repec.org/RePEc:nwe:eajour:y:2016:i:2:p:133-141
  33. Lepak, D. P., & Snell, S. A. (1999). The human resource architecture: Toward a theory of human capital allocation and development. Academy of management review, 24(1), 31-48. https://doi.org/10.2307/259035
  34. Lincoln, S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  35. Murire, O. T. (2024). Artificial intelligence and its role in shaping organizational work practices and culture. Administrative Sciences, 14(12), 316. https://doi.org/10.3390/admsci14120316.
  36. Mutale, W., & El-Gayar, O. (2025). The Impact of Organizational Culture on Artificial Intelligence (AI) Adoption and Performance: A Qualitative Approach. https://aisel.aisnet.org/amcis2025/sig_culture/sig_culture/3.
  37. Okatta, C. G., Ajayi, F. A., & Olawale, O. (2024). Navigating the future: Integrating AI and machine learning in HR practices for a digital workforce. Computer Science & IT Research Journal, 5(4), 1008–1030. https://doi.org/10.51594/csitrj.v5i4.1085
  38. Papagiannidis, E., Enholm, I. M., Dremel, C., Mikalef, P., & Krogstie, J. (2023). Toward AI governance: Identifying best practices and potential barriers and outcomes. Information Systems Frontiers, 25(1), 123-141. https://doi.org/1007/s10796-022-10251-y.
  39. Philip, J. (2021). Viewing digital transformation through the lens of transformational leadership.  Organ. Comput. Electron. Commer.31, 114–129. http://doi.org/10.1080/10919392.2021.1911573
  40. Porkodi, S., & Cedro, T. L. (2025). The ethical role of generative artificial intelligence in modern HR decision-making: A systematic literature review. European Journal of Business and Management Research, 10(1), 44-55. https://doi.org/10.24018/ejbmr.2025.10.1.2535
  41. Reza, M. H. (2019). Components of transformational leadership behavior. EPRA Int. J. Multidiscip.5, 119–124.
  42. Samir, M. I. R. D. A. S. S. E. (2024). Digitalization and Performance Management: A Conceptual Framework for HR Governance. Journal of Economics, Finance and Management (JEFM), 3(3), 642-664. https://doi.org/10.5281/zenodo.11234574
  43. Scott, W. R. (2013). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities. Sage publications.
  44. Shaddiq, S., & Irpan, M. (2023). Governance of human resources management in the digital era. Journal of Business and Management Studies, 5(3), 80. https://doi.org/10.32996/jbms.2023.5.3.8.
  45. Shahiduzzaman, M. (2025). Digital Maturity in Transforming Human Resource Management in the Post-COVID Era: A Thematic Analysis. Administrative Sciences, 15(2), 51. https://doi.org/10.3390/admsci15020051‏.
  46. Shaikh, F., Afshan, G., Anwar, R. S., Abbas, Z., and Chana, K. A. (2023). Analyzing the impact of artificial intelligence on employee productivity: the mediating effect of knowledge sharing and well-being. Asia Pac. J. Hum. Resour.61, 794–820. http://doi.org/10.1111/1744-7941.12385
  47. Sklavos, G., Theodossiou, G., Papanikolaou, Z., Karelakis, C., & Ragazou, K. (2024). Environmental, social, and governance-based artificial intelligence governance: Digitalizing firms’ leadership and human resources management. Sustainability, 16(16), 7154. https://doi.org/10.3390/su16167154.
  48. Starke, C., Baleis, J., Keller, B., & Marcinkowski, F. (2022). Fairness perceptions of algorithmic decision-making: A systematic review of empirical literature. Big Data & Society, 9(2), 1–16. https://doi.org/10.1177/ 20539517221115189
  49. Sun, W., Ren, S., & Tang, G. (2025). In the era of responsible artificial intelligence and digitalization: business group digitalization, operations and subsidiary performance. Annals of Operations Research, 1-23. https://doi.org/1007/s10479-024-06453-z
  50. Wang, H. Y., Liu, R. H., & Ao, L. (2025). Transformational leadership and employee AI usage: the role of perceived organizational support and competitive workplace climate. Frontiers in Psychology, 16, 1581337. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1581337.
  51. Wright, P. M., & McMahan, G. C. (2011). Exploring human capital: putting ‘human’back into strategic human resource management. Human resource management journal, 21(2), 93-104. ‏http://doi.org/1111/j.1748-8583.2010.00165.x
  52. Wright, P. M., Coff, R., & Moliterno, T. P. (2014). Strategic human capital: Crossing the great divide. Journal of management, 40(2), 353-370.‏ https://doi.org/1177/0149206313518437
  53. Yaremko, I. (2025). Digital evolution of hr policy in the public sector: from administration to smart management. In World-Ger Conference proceedings(No. gec39-00, pp. 64-67). https://doi.org/10.30890/2709-1783.2025-39-00-017.
مطالعات مدیریت خدمات عمومی
دوره 3، شماره 10
زمستان 1404
صفحه 91-130

  • تاریخ دریافت 20 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1405

صفحه اصلی

اعضای هئیت تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما

هزینه بررسی مقاله ها