نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حرمت اصغری ¹
• عباس خداپرست ²

¹ گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

² گروه مدیریت دولتی، دانشکئده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

چکیده

با گسترش فناوری‌های نوین در عرصه حکمرانی، هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای کلیدی در تصمیم‌سازی و خط‌مشی‌گذاری عمومی تبدیل شده است.هرچند به‌کارگیری این فناوری در نظام خط‌مشی‌گذاری کشور هنوز در مراحل اولیه یا محدود قرار دارد، اما حرکت به سوی استفاده از سامانه‌های تصمیم‌یار هوشمند، ضرورت شناخت الزامات انسانی این تحول را دوچندان کرده است. با این حال، ابعاد انسانی مؤثر بر تعامل خط‌مشی‌گذاران با سامانه‌های تصمیم‌یار هوشمند، همچنان نیازمند واکاوی عمیق‌تری می باشد. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین پارامترهای انسانی مؤثر بر مشارکت خط‌مشی‌گذاران در فرآیند تصمیم‌سازی مبتنی بر هوش مصنوعی است. روش تحقیق کیفی با رویکرد تحلیل مضمون بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه سیاست‌گذاری و تحول دیجیتال گردآوری شده است. نتایج، شش مضمون فراگیر را شناسایی کرده‌اند: شایستگی شناختی، ویژگی‌های روانی-رفتاری، توانمندی‌های ارتباطی، نگرش به فناوری، تجربه حرفه‌ای و شرایط نهادی و زمینه‌ای. این مضامین، ۱۴ مضمون اصلی و ۳۹ مضمون پایه را در بر گرفتند که ابعاد متنوع و پیچیده عوامل انسانی در تصمیم‌سازی هوشمند را نشان دادند. یافته‌ها تأکید کردند که بهره‌گیری اثربخش از سامانه‌های هوشمند، نیازمند تقویت ظرفیت‌های انسانی در کنار توسعه زیرساخت‌های فناورانه است.

عنوان مقاله [English]

Identifying Human Cognitive and Behavioral Parameters in AI-Driven Intelligent Policy Decision-Making

نویسندگان [English]

• Hormat Asghari ¹
• Abbas Khodaparast ²

¹ Department of Public Administration, Faculty of Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.

² Department of Public Administration, Faculty of Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.

چکیده [English]

With the expansion of new technologies in governance, artificial intelligence has become a key tool in decision-making and public policy. Although the application of this technology within the country’s policymaking system remains at an early or limited stage, the shift toward intelligent decision-support systems has made it increasingly necessary to identify the human requirements of this transformation. Nevertheless, the human dimensions that shape policymakers’ interactions with intelligent decision-support systems warrant further investigation. This study aims to identify and elucidate the human factors influencing policymakers’ participation in AI-based decision-making processes. This qualitative study employs thematic analysis and collected data through semi-structured interviews with 20 experts in public policy and digital transformation. The findings identified six overarching themes: cognitive competence; psycho-behavioral characteristics and communication capabilities; attitudes toward technology; professional experience; and institutional and contextual conditions. These themes comprised 14 main themes and 39 basic themes, reflecting the diverse and complex dimensions of human factors in intelligent decision-making. The results emphasize that the effective use of intelligent systems requires strengthening human capacities alongside the development of technological infrastructures.