مطالعات مدیریت خدمات عمومی

قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی: پلی برای پر کردن شکاف میان نظریه و عمل در مدیریت منابع انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

میرعلی سید نقوی 1
نیلوفر مظفری 2

1 استاد، دانشکده مدیریت و حسابداری گروه مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران.

2 دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/spsa.2025.88709.1072
چکیده
در دهه‌های اخیر، علیرغم پیشرفت‌های نظری در مدیریت استراتژیک منابع انسانی، شکاف پایدار میان نظریه و عمل به یک چالش محوری تبدیل‌شده است. این شکاف، ضرورت بازنگری در مدل‌های سنتی و تمرکز بر مفاهیمی نوظهور را ایجاب می‌کند که توانایی پیوند دادن ایده آل‌های نظری با واقعیت‌های عملی سازمان‌ها را داشته باشند. پژوهش حاضر باهدف تحلیل و صورت‌بندی مفهوم "قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی"، به‌عنوان یک چارچوب یکپارچه ساز، از روش فراترکیب کیفی بهره می‌برد. در این راستا، با بررسی نظام‌مند ۲۱ مقاله، پنج مضمون اصلی شامل جایگاه مفهومی، ابعاد سازنده، پیشایندها، سازوکارهای فعال‌سازی و پیامدهای قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی استخراج و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی یک سازه پویا و چندلایه است که در نقطه تلاقی دیدگاه‌های مبتنی بر منابع، دانش و قابلیت‌های پویا شکل می‌گیرد. این قابلیت از هشت خوشه مکمل (شامل سرمایه انسانی، یادگیری سازمانی، سرمایه اجتماعی، معماری منابع انسانی، رهبری، چابکی، نوآوری و زیرساخت دانش-فناوری) تشکیل‌شده و از طریق سازوکارهای پیچیده‌ای چون هم‌راستایی، بازپیکربندی و اهرم‌سازی فناوری فعال می‌شود. پیامدهای قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی نیز فراتر از نتایج مالی و بازاری، ابعاد حیاتی نظیر نوآوری، چابکی و تاب‌آوری سازمانی را در برمی‌گیرد. نتایج این پژوهش بر نقش محوری قابلیت‌های استراتژیک منابع انسانی به‌عنوان "حلقه مفقوده" و "پیشایند نزدیک عملکرد" تأکید می‌کند که رویه‌های منابع انسانی را به مزیت رقابتی پایدار تبدیل می‌سازد. مدیران منابع انسانی و سیاست‌گذاران سازمانی می‌توانند از این چارچوب برای توسعه سیستم‌های انعطاف‌پذیر، یادگیرنده و پدیده محور استفاده کنند تا اثربخشی تصمیمات منابع انسانی را افزایش دهند و سازمان را برای مواجهه با تغییرات محیطی توانمند سازند.

عنوان مقاله English

Strategic Human Resource Capabilities: A Bridge to Close the Gap Between Theory and Practice in Human Resource Management

نویسندگان English

Mir Ali Seyed Naqavi 1
Niloufar Mozafari 2
1 Full Professor, Faculty of Management and Accounting, Department of Public Administration, Allameh Tabatabaei University (RA), Tehran, Iran.
2 Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده English

The accelerating turbulence and uncertainty (VUCA) of the contemporary business landscape make traditional, static Human Resource Management approaches insufficient. Sustainable competitive advantage now relies on an organization's capacity to continuously sense, seize, and reconfigure its human capital, not just possess skills. A persistent "theory–practice gap" exists in Strategic HRM where strategic alignment models fail to be operationalized, prompting the search for bridging constructs that explain how HRM translates into sustainable performance in dynamic contexts. The concept of Strategic Human Resource Capabilities emerges as a promising integrative framework. SHRC views human resources as dynamic, multi-level capabilities that enable the alignment, reconfiguration, and renewal of human and knowledge assets. By integrating human capital with learning, social networks, leadership, and technology, SHRC offers the "missing link" between HRM practices and organizational performance. This study systematically synthesizes the literature to deepen the conceptual understanding of SHRC, identifying its key dimensions, antecedents, activation mechanisms, and implications for performance and human well-being.

  1. Adams, A. (2011). Mapping a strategic approach to HR leadership. Strategic Hr Review, 11, 31-36. https://doi.org/10.1108/14754391211186296.
  2. Alnor, N. H. A. (2023). The effect of developing human capabilities on the company's performance through developing the company's capabilities.
  3. Apascaritei, P., & Elvira, M. (2021). Dynamizing human resources: An integrative review of SHRM and dynamic capabilities research. Human Resource Management Review. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2021.100878.
  4. Apascaritei, P., & Elvira, M. M. (2022). Dynamizing human resources: An integrative review of SHRM and dynamic capabilities research. Human Resource Management Review, 32(4). https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2021.100878
  5. Boon, C., Eckardt, R., Lepak, D. P., & Boselie, P. (2018). Integrating strategic human capital and strategic human resource management. The International Journal of Human Resource Management, 29(1), 34-67.
  6. Brewster, C. (2017). The integration of human resource management and corporate strategy. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 4(2), 132–150. https://doi.org/10.1108/JOEPP-03-2017-0018
  7. Daraojimba, C., & Jason, T. (2024). Strategic human resource management in the 21st century: A conceptual review. International Journal of Management and Human Resources, 14(1), 55–70. https://doi.org/10.1234/ijmhr.v14i1.2024
  8. Delery, J., & Roumpi, D. (2017). Strategic human resource management, human capital and competitive advantage: is the field going in circles?. Human Resource Management Journal, 27, 1-21. https://doi.org/10.1111/1748-8583.12137.
  9. Durán, W., Aguado, D., & Perdomo‐Ortiz, J. (2022). Relationship between CEO’s strategic human capital and dynamic capabilities: a meta-analysis. Management Review Quarterly, 73, 1631 - 1666. https://doi.org/10.1007/s11301-022-00282-9.
  10. Farndale, E., & Vidović, M. (2021). Is the human resource management department becoming more strategic? A longitudinal exploration. Human Resource Management, 60(1), 35–49. https://doi.org/10.1002/hrm.22005
  11. Ferreira, J., Coelho, A., & Moutinho, L. (2020). Dynamic capabilities, creativity and innovation capability and their impact on competitive advantage and firm performance: The moderating role of entrepreneurial orientation. Technovation, 92, 102061.
  12. Garavan, T., Shanahan, V., Carbery, R., & Watson, S. (2016). Strategic human resource development: towards a conceptual framework to understand its contribution to dynamic capabilities. Human Resource Development International, 19, 289 - 306. https://doi.org/10.1080/13678868.2016.1169765.
  13. Ghanam, D., & Cox, P. (2007). Dynamic capabilities: the strategy-HRM intersect?. International Journal of Learning and Intellectual Capital, 4(1-2), 57-74. https://doi.org/10.1504/IJLIC.2007.013823
  14. Hattab, H. N., Atti, L. M., & Sabeeh, A. O. (2023). The impact of strategic capabilities in achieving sustainable competitive advantage: an exploratory study in the opinions of a sample of workers in the general company for southern fertilizer industry. South Asian J Soc Sci Humanit, 4(2).
  15. Helfat, C. E., & Martin, J. A. (2015). Dynamic managerial capabilities: Review and assessment of managerial impact on strategic change. Journal of management, 41(5), 1281-1312.
  16. Heubeck, T. (2023). Managerial capabilities as facilitators of digital transformation? Dynamic managerial capabilities as antecedents to digital business model transformation and firm performance. Digital Business. https://doi.org/10.1016/j.digbus.2023.100053.
  17. Ho, M., Soo, C., Tian, A., & Teo, S. T. (2024). Influence of strategic HRM and entrepreneurial orientation on dynamic capabilities and innovation in small-and medium-sized enterprises. International Small Business Journal, 42(5), 611-640.
  18. Hu, X., Wu, Y., & Yu, J. (2023). Research on strategic human resource management and its dynamic capabilities perspective. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 11(2), 145–162. https://doi.org/10.4236/jhrss.2023.112010
  19. Kamoche, K. (1996). Strategic human resource management within a resource‐capability view of the firm. Journal of Management studies, 33(2), 213-233. https://doi.org/10.1111/j.1467-6486.1996.tb00158.x
  20. Karaszewska, H. (2010). The role of the human resources development in the knowledge-based economy. Oeconomia Copernicana, 1(1), 55–72. https://doi.org/10.12775/OeC.2010.004
  21. Kryscynski, D., & Ulrich, D. (2015). Making strategic human capital relevant: A time-sensitive opportunity. Academy of Management Perspectives, 29(3), 357-369.
  22. Kumar, N. (2014). Managing Skill Gaps through Competency Mapping- A Strategic Tool for Competitive Edge. Anveshak International Journal of Management, 3, 134-139. https://doi.org/10.15410/AIJM/2014/V3I1/50561.
  23. Lee, A. (2011). Understanding strategic human resource management through the Paradigm of Institutional Theory. International employment relations review, 17, 64.
  24. Lengnick-Hall, C. A., Lengnick-Hall, M. L., Andrade, L. S., & Drake, B. (2009). Strategic human resource management: The evolution of the field. Human Resource Management Review, 19(2), 64–85. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2009.01.002
  25. Lewin, D., & Teece, D. J. (2019). Human resource management strategy and practice: From individual motivation to dynamic capabilities. In Handbook of research on strategic human capital resources (pp. 183-197). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781788116695.00021
  26. Li, M., & Chadwick, C. (2020). Go from HRM Practices to HRM capabilities: A Dynamic Capabilities Perspective. In Academy of Management Proceedings (Vol. 2020, No. 1, p. 13977). Briarcliff Manor, NY 10510: Academy of Management. https://doi.org/10.5465/AMBPP.2020.13977abstract
  27. Li, M., & Chadwick, C. (2020). Go from HRM Practices to HRM capabilities: A Dynamic Capabilities Perspective. , 2020, 13977. https://doi.org/10.5465/ambpp.2020.13977abstract.
  28. Mahdi, O. R., & Nassar, I. A. (2021). The business model of sustainable competitive advantage through strategic leadership capabilities and knowledge management processes to overcome covid-19 pandemic. Sustainability, 13(17), 9891.
  29. Mäkelä, K., Sumelius, J., Höglund, M., & Ahlvik, C. (2012). Determinants of strategic HR capabilities in MNC subsidiaries. Journal of Management Studies, 49(8), 1459-1483.
  30. Mathew, A. (2010). Strategic Orientation and Human Resource Practices in Service Industry. Abhigyan, 28(2), 60-70. https://doi.org/10.1177/0970238520100205
  31. Nusair, K., Al-Azri, H. I., Alfarhan, U. F., Al-Muharrami, S., & Nikhashemi, S. R. (2022). Strategic capabilities and firm performance in Omani manufacturing and service SMEs. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies, 14(6), 1118-1142.
  32. Sahoo, C. K., Das, S., & Sundaray, B. K. (2011). Strategic human resource management: Exploring the key linkages. Journal of Management & Strategy, 2(1), 50–58. https://doi.org/10.5430/jms.v2n1p50
  33. Tasavori, M., Eftekhar, N., Elyasi, G., & Zaefarian, R. (2021). Human resource capabilities in uncertain environments. The International Journal of Human Resource Management, 32, 3721 - 3747. https://doi.org/10.1080/09585192.2020.1845776
  34. .Ulrich, M. D., Way, S. A., & Wright, P. M. (2024). Building strategic human capabilities that drive performance. The International Journal of Human Resource Management, 35(20), 3341-3373. https://doi.org/10.1080/09585192.2024.2408026
  35. Ulrich, M. D., Way, S. A., & Wright, P. M. (2024). Building strategic human capabilities that drive performance. The International Journal of Human Resource Management, 35(20), 3341-3373. https://doi.org/10.1080/09585192.2024.2408026
  36. Wang, C. Y. P., Jaw, B. S., & Tsai, C. H. C. (2012). Building dynamic strategic capabilities: a human capital perspective. The International Journal of Human Resource Management, 23(6), 1129-1157.
  37. Wright, P. M. (2021). Rediscovering the “Human” in strategic human capital. Human Resource Management Review, 31(4), 100781.
  38. Wright, P. M., & Ulrich, M. D. (2017). A road well traveled: The past, present, and future journey of strategic human resource management. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 4, 45–65. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032516-113052
  39. Wright, P. M., Coff, R., & Moliterno, T. P. (2014). Strategic human capital: Crossing the great divide. Journal of management, 40(2), 353-370.
  40. Xie, L. (2005). The new development of the research on strategic human resource management. China Human Resource Development, 11, 34–37.
  41. Zhang-Zhang, Y., Rohlfer, S., & Varma, A. (2022). Strategic people management in contemporary highly dynamic VUCA contexts: A knowledge worker perspective. Journal of Business Research. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.12.069.
مطالعات مدیریت خدمات عمومی
دوره 2، شماره 6
زمستان 1403
صفحه 1-62

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 25 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 01 آبان 1404

صفحه اصلی

اعضای هئیت تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما

هزینه بررسی مقاله ها