نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امید رمضانی ¹
• علیرضا کوشکی جهرمی ²
• میرعلی سیدنقوی ²
• حسین اصلی پور ³

¹ گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

² گروه مدیریت مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

³ گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

بینش‌های رفتاری با اثرگذاری بر باورها، آگاهی و رفتار افراد، امکان همسوسازی رفتارهای فردی با سیاست‌های کلان عمومی را فراهم می‌کنند و از این رو به‌کارگیری نظام‌مند آن‌ها می‌تواند به بهبود مدیریت و کاهش مصرف آب شرب کمک کند. هدف این پژوهش طراحی یک چارچوب مفهومی مبتنی بر بینش‌های رفتاری به‌منظور بهبود و مدیریت مصرف آب شرب است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–اکتشافی و استراتژی پژوهش کیفی انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با خبرگان و تحلیل قوانین، اسناد بالادستی و گزارش‌های سیاستی گردآوری شدند. جامعه پژوهش شامل اعضای هیئت‌علمی دانشگاه و مدیران و رؤسای سازمان‌های آب و فاضلاب و آب منطقه‌ای مشهد بود که با روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار گردآوری داده‌ها پروتکل مصاحبه مبتنی بر ابعاد نه‌گانه مدل فضای ذهنی و چارچوب تحلیل اسناد بود و داده‌ها با روش تحلیل تم بر اساس رویکرد براون و کلارک بررسی شدند. یافته‌ها نشان دادند که ابعاد مختلف مدل فضای ذهنی شامل انتخاب پیام‌رسان مناسب، مشوق‌ها، هنجارها، پیش‌فرض‌ها، جلب توجه، محرک‌های ذهنی، احساسات، تعهد و خودپنداره، از طریق سازوکارها و منطق‌های رفتاری متفاوتی می‌توانند در شکل‌دهی رفتار مصرف‌کنندگان آب شرب نقش ایفا کنند. درنهایت، چارچوب مفهومی استخراج‌شده نحوه به‌کارگیری منسجم و هدفمند بینش‌های رفتاری را تبیین و مبنایی کاربردی برای طراحی و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های رفتاری در حوزه مدیریت تقاضای آب فراهم کرد.

عنوان مقاله [English]

Providing a Conceptual Framework Based on Behavioral Insights for Improving Drinking Water Consumption

نویسندگان [English]

• Omid Ramezani ¹
• Alireza Kooshki Jahromi ²
• Mir Ali Seyyed Naghavi ²
• Hossein Aslipour ³

¹ Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.

² Department of Public Administrative , Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.

³ Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Behavioral insights influence citizens’ beliefs, awareness, and behaviors, enabling alignment of individual actions with broader public policies, and their systematic application can improve management and reduce drinking water consumption. This study aimed to develop a conceptual framework based on behavioral insights to enhance and manage drinking water use. The research employed a descriptive–exploratory approach with a qualitative strategy, collecting data through semi-structured interviews with experts and analysis of laws, upstream documents, and policy reports. The participants included university faculty members and managers from the water and wastewater and regional water organizations in Mashhad, selected using purposive non-probability sampling until theoretical saturation was achieved. Data collection instruments included an interview protocol based on the nine dimensions of the MINDSPACE behavioral insights model and a document analysis framework, and the data were analyzed using thematic analysis following the approach of Braun and Clarke. The findings indicated that the various dimensions of the MINDSPACE model—including messenger, incentives, norms, defaults, salience, priming, affect, commitment, and self-identity—can play a role in shaping drinking water consumers’ behavior through distinct behavioral mechanisms and logics. Ultimately, the resulting conceptual framework clarified how behavioral insights can be systematically and effectively applied in managing drinking water use and provides a practical basis for designing, implementing, and evaluating behavioral policies and programs in water demand management.